افشای شورای آتلانتیک: دادخواهی «حقوق بشری» با بودجهٔ نخبگان که جمهوری اسلامی را سرپا نگه می‌دارد

در روزگاری زندگی می‌کنیم که اطلاعات فراوان است و حقیقت کمیاب. ما در آشا ساختارهای مستند — افشای منابع مالی، نقش‌های نهادی و خروجی‌های سیاستی — را تنها با تکیه بر منابع دست‌اول و قابل راستی‌آزمایی ترسیم می‌کنیم. همهٔ ادعاهای این نوشته مستند است. شهروندان ایران و مطالبهٔ برحقشان برای آزادی از حکومت جمهوری اسلامی ایران و سازوکارهای کنترل آن جدا هستند.

شورای آتلانتیک و پروژهٔ دادخواهی راهبردی آن به مدیریت گیسو نیا خود را پرچم‌دار پاسخ‌خواهی از جمهوری اسلامی معرفی می‌کنند. اما در عمل، کارشان همچون اپوزیسیون کنترل‌شده عمل می‌کند: نارضایتی‌های مشروع ایرانیان را به سوی چارچوب‌های حقوقی آراسته، گزارش‌های چندجانبه و «راهبردهای دادخواهی جهانی» هدایت می‌کنند که قدرت رژیم را مهار می‌کند، نه آنکه برچیند. این زیست‌بوم، که همان شبکه‌های نخبگانی تأمین مالی‌اش می‌کنند که از نظر تاریخی با رویدادهای ۱۹۷۹ و به قدرت رسیدن جمهوری اسلامی پیوند دارند، انرژی را از مطالبات یکپارچه و مردمی برای تغییر رژیم و آزادی واقعی دور می‌کند.

ردّ پول: راکفلر، دولت بریتانیا، امارات — منافعی هم‌سو با ثبات کنترل‌شده

در فهرست افتخاری حامیان مالی شورای آتلانتیک در سال ۲۰۲۴، نام بنیاد راکفلر در میان اهداکنندگان ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ دلار و بیشتر آمده است. در بالاترین ردهٔ اهداکنندگان این نام‌ها نیز دیده می‌شود: دولت بریتانیا، سفارت امارات متحدهٔ عربی، وزارت دفاع ایالات متحده و وزارت خارجهٔ ایالات متحده. این‌ها پنهان نیستند؛ در وبسایت خود شورا منتشر شده‌اند.

حضور بنیاد راکفلر اهمیتی ویژه دارد. اسناد از طبقه‌بندی خارج‌شدهٔ دولت جیمی کارتر نشان می‌دهد که دیوید راکفلر همراه با هنری کیسینجر «فشار عظیمی» بر کارتر وارد کرد تا در سال ۱۹۷۹ به شاه مخلوع اجازهٔ ورود به آمریکا بدهد؛ تصمیمی که به اشغال سفارت آمریکا و بحران گروگان‌گیری انجامید. زبیگنیو برژینسکی (مشاور امنیت ملی کارتر و هم‌بنیان‌گذار کمیسیون سه‌جانبه با دیوید راکفلر) سیاست دولت کارتر در قبال ایران را در واپسین مراحل انقلاب شکل داد.

امروز ایان برژینسکی، پسر زبیگنیو برژینسکی، پژوهشگر ارشد مقیم در مرکز استراتژی و امنیت برنت اسکوکرافت در شورای آتلانتیک و عضو گروه مشاوران راهبردی آن است. همان شبکهٔ خانوادگی که به مدیریت گذار ۱۹۷۹ کمک کرد، اکنون در قلب نهادی جای دارد که تلاش‌های «پاسخ‌خواهی» را علیه همان رژیمی هدایت می‌کند که از دل آن گذار سر برآورد.

«بنیادهای نخبگانی و دولت‌هایی که از نظم پس از شاه سود بردند، همچنان بودجهٔ اندیشکده‌ای را تأمین می‌کنند که گفتمان سیاستی غرب دربارهٔ ایران را شکل می‌دهد.»

— ساختار مستند: فهرست افتخاری شورای آتلانتیک، ۲۰۲۴

گیسو نیا و پروژهٔ دادخواهی راهبردی: دروازه‌بانی از راه نمایش حقوقی

گیسو نیا مدیر پروژهٔ دادخواهی راهبردی شورای آتلانتیک است. در توصیف‌های رسمی آمده است که این پروژه «به این پرسش که دولت‌ها و دست‌اندرکاران حقوقی چگونه می‌توانند ابزارهای حقوقی را برای پیشبرد حقوق بشر به کار گیرند، اندیشه‌ای تازه می‌بخشد». کارهای او با تمرکز بر ایران عبارت‌اند از: گزارشی در دسامبر ۲۰۲۰ دربارهٔ «پر کردن شکاف پاسخ‌گویی» از راه راهبردهای دادخواهی جهانی، پیشنهادهایی برای قوانین تازه در دادگاه‌های اروپایی، رهبری کارزارهای اخراج جمهوری اسلامی از کمیسیون مقام زن سازمان ملل (۲۰۲۲)، ائتلاف آرشیو دیجیتال ایران، و تلاش برای تدوین «آپارتاید جنسیتی» در حقوق بین‌الملل.

همهٔ این موارد در وبسایت خود شورای آتلانتیک و در نوشته‌های نیا مستند است. اما این رویکرد آگاهانه مقاومت ایرانیان را به سوی مجاری کُند حقوقی سوق می‌دهد؛ به سوی دعاوی در کشورهای ثالث و فرایندهای سازمان ملل که هرگز به فروپاشی رژیم نینجامیده‌اند. این رویکرد توهم پیشرفت می‌آفریند، در حالی که جمهوری اسلامی کنترل کامل خود را در داخل ایران حفظ می‌کند.

نیا همچنین عضو هیئت‌مدیرهٔ مرکز اسناد حقوق بشر ایران است. اظهارنظرهای عمومی او همواره مسائل را در چارچوب «حقوق بین‌الملل» قرار می‌دهد؛ چارچوب‌هایی که ادامهٔ حیات رژیم را به‌عنوان طرف مذاکره پیش‌فرض می‌گیرند؛ درست همان الگوی مهار و تعامل که شورا از دیرباز ترویج کرده است.

الگوی نمایش حقوقی: همهٔ خروجی‌های مستند نیا — راهبردهای دادخواهی، حفظ آرشیو، کارزارهای سازمان ملل — برای مراجعهٔ دانشگاهی در آینده ارزشمندند، اما برای آزادی فوری‌ای که ایرانیان در خیابان‌ها مطالبه می‌کنند، عملاً بی‌فایده‌اند. این ساختار انرژی را به سوی فرایندهایی هدایت می‌کند که بقای رژیم را پیش‌فرض می‌گیرند.

تفرقه در دیاسپورا، به حاشیه راندن اپوزیسیون واقعی، حفظ وضع موجود

سوابق عمومی و اظهارات چهره‌های دیاسپورای ایرانی الگوی عمیق‌تری را آشکار می‌کند. هنگامی که فعالان مردمی و صداهای هم‌سو با شاهزاده رضا پهلوی خواهان تغییر قاطع رژیم می‌شوند، چهره‌های شورای آتلانتیک مانند نیا و مفسران هم‌سو با آنان با روایت‌هایی گزینشی پاسخ می‌دهند که از ترامپ، نتانیاهو و پهلوی انتقاد می‌کند و در همان حال صدای حمایتگری «آراسته‌ای» را بلندتر می‌کند که با اولویت‌های اندیشکده‌های غربی هم‌سوست.

گزارش‌های اخیر خود شورا (مارس ۲۰۲۶) دربارهٔ «جنگ ایران» و حملات نیروهای کرد، با جمهوری اسلامی همچون بازیگری ژئوپلیتیک که باید مدیریت شود رفتار می‌کنند، نه رژیمی نامشروع که باید با ارادهٔ مردم ایران جایگزین شود. پروژه‌های نیا بر «تحقیقات ساختاری» و حفظ آرشیو تأکید دارند؛ کارهایی ارزشمند برای محاکمات آینده، اما بی‌فایده برای آزادی فوری‌ای که ایرانیان در خیابان‌ها مطالبه می‌کنند.

این زیست‌بوم بنا به طراحی خود، انتقال واقعی قدرت را از دستور کار بیرون نگه می‌دارد. انرژی دیاسپورا را به سوی گزارش‌ها، دعاوی حقوقی و قطعنامه‌های سازمان ملل هدایت می‌کند که تنها در ظاهر بر رژیم فشار می‌آورند، در حالی که حامیان مالی نخبه — راکفلر، بریتانیا، امارات — معماری گسترده‌تر مالی و دیپلماتیکی را حفظ می‌کنند که به جمهوری اسلامی امکان می‌دهد هم از تحریم‌ها جان به در ببرد و هم از اعتراضات. نتیجه: ۴۷ سال سرکوب پیوسته، و شورای آتلانتیک و گیسو نیا در جایگاه چهرهٔ پذیرفتنیِ «اپوزیسیونی» که هرگز ساختارهای بنیادین را تهدید نمی‌کند.

حقیقت نظر شخصی نیست؛ ساختاری است که باید ترسیم شود. منابع مالی مستند، پیوندهای مدیریتی و خروجی‌های سیاستی شورای آتلانتیک و گیسو نیا نظامی را آشکار می‌کنند که به ماندگاری جمهوری اسلامی کمک می‌کند و مردم ایران را از دستیابی به آزادی واقعی بازمی‌دارد.

منابع دست‌اول

همهٔ ادعاها را می‌توان در اسناد رسمی زیر پی گرفت:

آشا از کارشناسان و افشاگران دعوت می‌کند اسناد راستی‌آزمایی‌شده ارائه دهند تا ابعاد بیشتری از این موضوع افشا شود. این الگو ساختاری است؛ پاسخ‌خواهی با شواهد آغاز می‌شود.